Blog

HomeBlog

 

Impactverslag Zwam-it 2020

Geert Boeckx

Doel
Zwam-it wil kringlopen sluiten, bewustwording creëren en sensibiliseren rond de circulaire economie.

Het concept van Zwam-it is vernieuwend en gebaseerd op duurzame samenwerkings-verbanden. Wij geloven sterk in het werken en bouwen aan een betere toekomst.
Samen werken aan transitie met positieve impact, daar staan we voor, daar gaan we voor! 

 

Hoe en resultaat
Concreet doen wij dit door de ‘afvalstroom’ koffiedrab te herwaarderen om er vervolgens oesterzwammen op te kweken en in te zetten als volwaardig alternatief voor vlees. Zodra de voedingsstoffen in het drab opgebruikt zijn, geven we de resten terug aan de natuur. Dat maakt de cirkel rond.

 

Wij focussen in onze werking op 2 pijlers: 

*1) het inzamelen en herwaarderen van grote hoeveelheden koffiedrab 
*2)  het aanbieden van doe-het-zelf materialen (de Zwam-it Growkit) waardoor mensen thuis op een eenvoudige manier oesterzwammen kunnen kweken.

 

Momenteel (januari 2021) worden de eerste stappen gezet in de bouw van een kwekerij in hartje Turnhout. Zodra we opnieuw kunnen genieten van de lokale horeca, springen wij op onze fiets om het drab te verzamelen bij lokale handelaars en bedrijven. 

Meer bekend zijn we met onze ZIY (Zwam It Yourself) growkits.
Deze kits creëren een ideale omgeving voor de vertering van het drab en de groei van oesterzwammen. Samen met een beknopte papieren en uitgebreide digitale handleiding, steken we de handen uit de mouwen om koffiedrab zinvol in te zetten en niet meer te beschouwen als afval.

Over de infographic
Koffie is het -op olie na- meest verhandelde product ter wereld. Slechts 0,2% van de biomassa van de koffieplant, komt terecht in het dagelijkse tasje koffie. De rest ….beschouwen we meestal als afval. En dit is jammer! Zeker omdat koffiedrab nog enorm veel voedingsstoffen bevat die kunnen dienen voor, onder andere de kweek van oesterzwammen.

Het lineaire proces dat bovenaan de infographic is weergegeven, start met het verbouwen van de koffiebonen. Deze worden geoogst en getransporteerd naar de koffiebrander. De koffiebrander doet op zijn beurt enkele bewerkingen met de bonen en staat in voor de verpakking en distributie van de gemalen koffie of bonen koffie.
De particulier koopt de koffie aan en beschouwd (meestal) het overblijvende drab als afval. In het beste geval wordt dit drab gebruikt in de tuin, in andere gevallen doet men het meteen in de gft-container of bij het restafval.
We spreken hier van een lineair proces: het verbouwen van de koffie, het zetten van de koffie en de resterende massa verwijderen als afval.

Zwam-it doorbreekt dit lineair proces, door het koffiedrab zinvol in te zetten en zelf/samen met de gebruikers van de growkits, waarde toe te kennen aan het voedingsrijke drab en de kringloop te sluiten.
Dit proces vormt een lus, waarbij we waardevolle tussenstappen creëren in het lineaire proces tussen het ‘koffie zetten’ en ‘de compostering/verbranding’. Omdat we de gebruikers van onze growkits informeren en stimuleren om het gebruikte substraat (doorgroeit koffiedrab) in de tuin te gebruiken of in de groencontainer te doen, eindigt de lus (opnieuw) bij ‘de compostering’.

Wij hebben bewust gekozen om datgene wat we doen, uit te breiden naar een visualisatie van onze kernwaarden: de wat, de hoe en de waarom van Zwam-it. Hierdoor geven we -buiten wat we doen- ook weer ‘hoe’ en ‘waarom’ we doen, wat we doen.

Het begin van het spiraal gaat over wat we doen: we herwaarderen koffiedrab en zetten dit zinvol in. Hoe we dat doen? Door het verzamelde drab in te zetten als substraat voor de kweek van oesterzwammen. Deze oesterzwammen vormen een volwaardig alternatief voor dierlijke eiwitten, waardoor we grote hoeveelheden water en CO2 uitsparen. We doen dit samen met resellers, bedrijven,….en onze ambassadeurs.


Uiteindelijk komt het spiraal uit in ‘de waarom’ van Zwam-it: het werken aan de SDG-doelstellingen. We werken mee en dragen bij aan de transitie naar een duurzame samenleving zonder het creëren van spanningen door veranderingen af te dwingen.

 

 Verklaring weergegeven cijfers

Begin juli 2020 is Zwam-it gestart met de verkoop van de ZIY (Zwam It Yourself) growkits. Tijdens de periode juli tot en met december 2020 zijn er 243 kits verkocht. Dit cijfer omvat alle growkits aangekocht via de website, aan de deur en verkocht door resellers, exclusief de kits die gebruikt zijn tijdens de testing of geschonken werden als relatiegeschenk.

Elke growkit brengt gemiddeld 285g oesterzwammen op tijdens de eerste twee vluchten. We vermenigvuldigen de opbrengst per growkit met het aantal verkochte growkits, waardoor alle ZIY’ers samen 69kg oesterzwammen hebben geproduceerd.

Elke volledige growkit is gevuld met ongeveer 1,5kg aan koffiedrab.
Het broed dat we voorzien bij de growkits, is vitaal genoeg om meerdere keren een growkit gevuld met drab te verteren en oesterzwammen te geven. Zonder de nood aan nieuw, vers broed. Hierdoor rekenen we dat  elke kit 1,5 keer wordt gebruikt. Met deze gegevens bekomen we  het herwaarderen van 2,25kg koffiedrab per growkit.

Een gemiddelde koffie wordt gezet met 55gram koffiebonen per liter water. Dit resulteert in het waardevol inzetten van het drab van 40,9l koffie of 204,5 tasjes koffie per growkit.

 

Impact
Het gemiddelde waterverbruik van de productie van 3 dierlijke producten leert ons dat men gemiddeld 8600 liter water nodig heeft voor de productie van 1 kilogram vlees. Voor de productie van 1 kilogram oesterzwammen verbruikt men 10l water. Hierdoor ontstaat er een verschil van 8590 liter water tussen de productie van oesterzwammen en vlees.

De gemiddelde uitstoot tijdens de productie van dezelfde 3 dierlijke producten is gelijk aan 15,9 kg CO2 per kilogram vlees. Het verteren van het drab in de growkit door de oesterzwammenschimmel produceert een CO2-uitstoot van 0,6kg CO2 per kilogram oesterzwammen. Dit komt neer op een uitstoot van 0,171kg CO2 per growkit.

Eiwitbron

Waterfootprint (l/kg) *

CO2-uitstoot (kg/kg)**

Oesterzwam

10

0,6***

Kip

4300

6,8

Varken

6000

7

Rund

15500

34

   

 

 

 

*Bron:Wat is de impact van minder vlees eten? (2015). Nudge. https://www.nudge.nl/blog/2015/04/15/wat-de-impact-van-minder-vlees-eten/

**Bron: Vlees, vis of vega. (z.d.). milieucentraal. https://www.milieucentraal.nl/eten-en-drinken/milieubewust-eten/vlees-vis-of-vega/#vergelijk

***Bron: paddenstoelen kweken geeft optimale duurzaamheid. (z.d.). matrixconsultancy. https://matrixconsultancy.nl/paddenstoelen-kweken-geeft-optimale-duurzaamheid/#:~:text=Om%20een%20%E2%80%8B%E2%80%8Bidee,KG%20%3D%20450%20TON%20champignons%20produceren.

 

Bovenstaande berekeningen -in verband met de hoeveelheden uitgespaard water en uitstoot van CO2- gaan enkel op wanneer de geproduceerde oesterzwammen worden ingezet als vleesvervanger. We houden geen rekening met de uitstoot die gepaard gaat met het transport van de goederen

Onze ambassadeurs zijn mensen die met hart en ziel geloven en verbonden zijn met Zwam-it. Zij vormen mee de schakel tussen de gebruikers van de growkits en de organisatie. Ze zijn bewust ‘gevraagd’ om te fungeren als ambassadeur, omwille van hun brede kennis en context omtrent duurzaamheid, circulair ondernemen,….en vele andere onderwerpen. Bovendien staan ze in nauw contact met de organisatie en bekijken ze elke beslissing met een kritisch oog.

Onze ambassadeurs:

               *A. Hendrickx

               *Veronique Vanonckelen

               *Peter Brughmans

 

Met Zwam-it hebben we gewerkt aan volgende Sustainable Development Goals (SDG):

Zwam-it gelooft in een transitiebeweging waarbij duurzame samenwerkingen cruciaal zijn.
Volgende ondernemingen werken mee samen aan deze transitiebeweging:

Afijn chocolade, Be!Planet, BioDynamika Turnhout, Bon ‘Petit, CrossRoasts, CSA Blozend Tomaatje, CSA Paardenbloemhoeve, Eeden, Stad Turnhout, Intersolution BV, Translab K, Ice Honous Thomas More.